SOKHAL TALK

ਪਰੈਂਕ — ਮਨੋਰੰਜਨ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਮੁਸੀਬਤ ਤੱਕ ਅੱਜ ਦਾ ਯੁੱਗ ਤਕਨੀਕੀ ਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ। ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਦਿਨ ਨਵੇਂ–ਨਵੇਂ ਟ੍ਰੈਂਡ ਜਨਮ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਟ੍ਰੈਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚਲਿਤ “ਪਰੈਂਕ” ਹੈ — ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਹਾਸੇ ਲਈ ਠੱਗਣਾ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪਰੈਂਕ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸੀ, ਪਰ ਅਫਸੋਸ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪਰੈਂਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਮਨੋਰੰਜਕ ਪੱਖ ਪਰੈਂਕ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕਾਫ਼ੀ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਛੋਟੇ–ਛੋਟੇ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਅਪਰੈਲ ਫੂਲ ਦੇ ਦਿਨ ਹਲਕੇ–ਫੁਲਕੇ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਨਾ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਏ ਹਾਸੇ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਣਾ। ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦ ਪਰੈਂਕ ਸਿਰਫ਼ ਹੱਸਣ–ਹੱਸਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਸੀ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ–ਜਿਵੇਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਪਰੈਂਕ ਨੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੀਮਾ ਲੰਘਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਪਰੈਂਕ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਰੂਪ ਯੂਟਿਊਬ, ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ, ਟਿਕਟੌਕ ਵਰਗੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨੇ ਪਰੈਂਕ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵੇਂ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਲੋਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲਾਈਕਾਂ ਤੇ ਫਾਲੋਅਰਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ...

ਮਜਬੂਰੀ — ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਰਖ ਮਜਬੂਰੀ, ਇਹ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਬੇਅੰਤ ਦਰਦ, ਚੁੱਪ ਤੇ ਹਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਛੁਪੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਮੋੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ, ਉਸਦੇ ਸੁਪਨੇ ਤੇ ਉਸਦੀ ਹਿੰਮਤ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਕੁਝ ਕਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ — ਕਿਉਂਕਿ ਹਾਲਾਤ ਉਸਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਮਜਬੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਾਹਤਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਜੀਵਨ ਜੀਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਗਰੀਬ ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੂੰ ਦੇਖੋ, ਜੋ ਸਵੇਰੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਧੁੱਪ ਤੇ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭੁੱਖੇ ਨਾ ਸੌਣ। ਉਸਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਉਸਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਸੁਪਨੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਰੋਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਏ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਜੇਬ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚਾਹ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਹੀ ਮਜਬੂਰੀ ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਥਕਾਵਟ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਜਬੂਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਗਰੀਬ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਮੀਰ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾ ਦੇ ਦਿਲ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਕਮਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਬਜ਼ੁਰਗ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ...

  " ਫੈਸ਼ਨ ਦੀ ਚਮਕ  -ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਧੁੰਦ" ਅੱਜ ਦਾ ਯੁੱਗ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਯੁੱਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਸੰਪਰਕਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇਕ ਛੋਟੇ ਪਿੰਡ ਵਾਂਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਪੀੜੀ ਇੱਕ ਐਸੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਫੈਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ੋਅਬਾਜ਼ੀ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਦਿਲ ਦੀ ਸਾਦਗੀ, ਮਿਹਨਤ, ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ "ਲੁਕ" ਤੇ "ਲਾਈਕਾਂ" ਦੀ ਭੁੱਖ ਨੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਸਲੀ ਮਕਸਦ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਫੈਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬੁਰਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੁੰਦਰ ਲੱਗਣਾ ਤੇ ਸਫਾਈ ਰੱਖਣਾ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਫੈਸ਼ਨ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਅਹੰਕਾਰ, ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇ ਦਿਖਾਵੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਇਹ ਸਮਾਜਕ ਬੁਰਾਈ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਹਰ ਸਮੇਂ ਇਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਸੋਚਦੇ ਹਨ — ਕਿਹੜੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਕਿਹੜਾ ਫੋਨ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਕਿਹੜੀ ਕਾਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਫਾਲੋਇੰਗ ਹੈ। ਇਸ ਦੌੜ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਇਸ ਦਿਖਾਵੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ, ਸਨੈਪਚੈਟ ਜਾਂ ਟਿਕਟੌਕ ਵਰਗੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ‘ਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ “ਫਿਲਟਰ ਲੱਗਾ ਰੂਪ” ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਜੀਵਨ ਦੀ ਥਾਂ “ਪਰਫੈਕਟ ਲਾਈਫ” ਦਾ ਡਰਾਮਾ...

ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਪਰ ਸੰਸਕਾਰ ਕਿੱਥੇ ਗਏ? ਅੱਜ ਦਾ ਯੁੱਗ ਤਕਨੀਕੀ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ ਬੇਹੱਦ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ‘ਚ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਘਰ ‘ਚ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਪਰ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਖਿਆ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਘਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਬਾਹਰੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣ ਰਹੇ ਹਾਂ ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹਿੱਲਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬੀ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਿੱਖਿਆ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਇਨਸਾਨ ਬਣਾਏ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਦਇਆ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਆਦਰ ਦਾ ਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰੇ। ਪਰ ਅੱਜ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੇ ਇਹ ਗੁਣ ਕਿਤੇ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ‘ਚ ਐਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸੱਚ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਅੱਜ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਡਾਕਟਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ‘ਚ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਤੇ ਕਿਸੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਤੜਫ਼ਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਕਿਤੇ ਕਿਸੇ ਗਰੀਬ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਜ਼ੁਲਮ ਹੋਇਆ ਤੇ ਲੋਕ ਚੁੱਪਚਾਪ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਇਹੀ ਹੈ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਘਾਟ। ਇਹ ਘਾਟ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪੀ...

  ਦੀਵਾਲੀ – ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ? ਦੀਵਾਲੀ, ਜਿਸਨੂੰ "ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਤੋਂ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਦੀਵੇ ਤੇ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਜਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮਿੱਠਾਈਆਂ ਵੰਡਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਧੂੰਏ ਅਤੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਵੇ ਤੇ ਸਜਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਰੌਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਹੁਣ ਪਟਾਕਿਆਂ ਦੀ ਬਾਰੂਦ ਭਰੀ ਚਮਕ ਨੇ ਇਸਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨੂੰ ਮਿੱਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਟਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹਰ ਸਾਲ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਦਿਨ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਅਸਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਟਾਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਧੂੜ, ਧੂੰਆ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਲਫਰ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਨਾਈਟਰੇਟ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਹਵਾ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਹਨ। ਇਹ ਗੈਸਾਂ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਐਲਰਜੀ, ਅਸਥਮਾ, ਖੰਘ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਜਲਨ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਹਵਾ ਜਾਨ...

ਨਵੀਂ ਪੀੜੀ ਦੇ ਸੁਪਨੇ –  ਕਦੇ ਰੰਗ, ਕਦੇ ਧੁੰਦਲੇ ' ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜੀ ਅੱਜ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੁਪਨੇ ਬੇਅੰਤ ਹਨ, ਪਰ ਰਾਹ ਅਸਾਨ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਪੀੜੀ ਮੋਬਾਈਲ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਹੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਘਾਟ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਲਤ, ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਅ ਇਸਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖਿਆ, ਆਸਾਂ ਤੇ ਹਕੀਕਤ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜੀ ਕਈ ਵੱਡੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਦੀ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਵਕੀਲ, ਖਿਡਾਰੀ ਜਾਂ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣਨ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਾਪੇ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਣ। ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਗਰੀਬੀ, ਮਹਿੰਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਫੀਸਾਂ ਇਹਨਾਂ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰੋਕ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਸਕੂਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹਨ। ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ, ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਮਾਡਰਨ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਬੱਚੇ ਉਹ ਮੌਕੇ ਨਹੀਂ ਲੈ ਪਾਉਂਦੇ ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਈਆਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ...