ਦੀਵਾਲੀ – ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ?
ਦੀਵਾਲੀ – ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ?
ਦੀਵਾਲੀ, ਜਿਸਨੂੰ "ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਤੋਂ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਦੀਵੇ ਤੇ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਜਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮਿੱਠਾਈਆਂ ਵੰਡਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਧੂੰਏ ਅਤੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਵੇ ਤੇ ਸਜਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਰੌਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਹੁਣ ਪਟਾਕਿਆਂ ਦੀ ਬਾਰੂਦ ਭਰੀ ਚਮਕ ਨੇ ਇਸਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨੂੰ ਮਿੱਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪਟਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਖਤਰਾ
ਹਰ ਸਾਲ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਦਿਨ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਅਸਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਟਾਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਧੂੜ, ਧੂੰਆ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਲਫਰ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਨਾਈਟਰੇਟ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਹਵਾ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਹਨ। ਇਹ ਗੈਸਾਂ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਐਲਰਜੀ, ਅਸਥਮਾ, ਖੰਘ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਜਲਨ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਹਵਾ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਧੁਨੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵੀ ਵਧਦਾ ਹੈ
ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸਿਰਫ਼ ਹਵਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵੀ ਆਪਣੇ ਚਰਮ ‘ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਟਾਕੇ 100 ਡੈਸੀਬਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਕੰਨਾਂ ਲਈ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੋਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ ਇਸ ਦਿਨ ਡਰ ਕਾਰਨ ਘਰੋਂ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰੀਆਵਰਣ ‘ਤੇ ਅਸਰ
ਪਟਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸੜਨ ਨਾਲ ਬਣੀ ਰਾਖ ਅਤੇ ਧੂੜ ਹਵਾ ਵਿਚ ਮਿਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਰਵਰਤਾ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਟਾਕਿਆਂ ਦੀ ਪੈਕਿੰਗ ਪਲਾਸਟਿਕ ਤੇ ਗੈਰ-ਵਿਘਟਨਯੋਗ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੂੜੇ ਵਜੋਂ ਪਰੀਆਵਰਣ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਰੂਹਾਨੀ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ
ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਅੰਧਕਾਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਜਿੱਤ, ਅਸੁਰਤਾ ‘ਤੇ ਸੁਰਤਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ‘ਤੇ ਚੰਗਾਈ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸਿੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਚੋਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਚੰਗੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਫੈਲਾਈਏ। ਪਰ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਇਸਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪਟਾਕਿਆਂ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰੀ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਹੱਲ – ਗ੍ਰੀਨ ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਪਹਲ
ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਜੋੜੀਏ। ਗ੍ਰੀਨ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਉਣਾ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੀਵੇ, ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਘਰ ਸਜਾਉਣਾ, ਪੌਧੇ ਲਗਾਉਣਾ, ਪੁਰਾਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ, ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾਈਆਂ ਵੰਡਣਾ – ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਅਸਲੀ ਜਸ਼ਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਵੇ ਕਿ ਉਹ ਪਟਾਕੇ ਨਹੀਂ ਚਲਾਏਗਾ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇਗਾ, ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਓ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜੀ ਲਈ ਸਾਫ ਹਵਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨ ਭਵਿੱਖ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਤੌਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਛੱਡੀਏ।
ਨਤੀਜਾ
Comments