ਕਿਤਾਬੀ ਡਿਗਰੀਆਂ ਤਾਂ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ
ਅੱਜ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅੱਜ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿਲੇਬਸ ਅਤੇ ਦਹਾਕੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ’ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੁਨੀਆ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਰੁਝਾਨ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਨੰਬਰ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਅਸਲ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚੈਲੈਂਜਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਮਹਿੰਗੀ ਫੀਸਾਂ ਨੇ ਮੱਧਵਰਗ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ, ਟ੍ਰੇਨਡ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਘਾਟ, ਲੈਬਾਂ ਅਤੇ ਮਾਡਰਨ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਅਣਉਪਲਬਧਤਾ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਾਗਜ਼ੀ ਬਣਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਤਾਂ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਧੱਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਕਿੱਲਡ ਯੂਥ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਪਰ ਸਾਡੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਕਿੱਲਜ਼, ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਰਗੇ ਗੁਣਾਂ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌੜ, ਵੱਡੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ, ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਡਰ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ, ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਐਂਜ਼ਾਇਟੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਾਸੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਜ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸੁਚੇਤ ਆਗੂ ਬਣੇ, ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ—ਸਿਲੇਬਸ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣਾ, ਸਕਿੱਲ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨੀ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣਾ, ਫੀਸਾਂ ’ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਖੇਡਾਂ, ਕਲਾ, ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਮੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ। ਜਦ ਤੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਅਸਲ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵੱਧ ਸਕਣਗੇ। ਸਿੱਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਉਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੈ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਫਸੋਸ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਜੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀ।
Comments